డిజిటల్ మరియు ఆర్థిక పదాలు - పదకోశం ముందస్తు రుసుము/ప్రాసెసింగ్ రుసుము/టోకెన్ రుసుము (Advance fee/Processing fee/Token fee): రుణగ్రహీతకు రుణం మంజూరు చేయడానికి వర్తించే డాక్యుమెంటేషన్ ఛార్జీలు, సమావేశ ఖర్చులు, ప్రాసెసింగ్ ఫీజులు మరియు ఇతర ఛార్జీల వంటి ప్రాథమిక చెల్లింపులు ఇందులో ఉంటాయి. టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (Two-factor authentication): అథెంటికేషన్ పద్ధతుల్లో మూడు ప్రాథమిక 'అంశాలు' (factors) ఉంటాయి- వినియోగదారుకు తెలిసినది (ఉదా. పాస్వర్డ్, పిన్- స్థిరంగా ఉండేది లేదా ఒకసారి మాత్రమే జనరేట్ అయ్యేది); వినియోగదారు వద్ద ఉండేది (ఉదా. ఏటీఎం/ స్మార్ట్ కార్డ్ నంబర్, ఎక్స్పైరీ తేదీ మరియు కార్డ్పై ముద్రించిన CVV); మరియు వినియోగదారుకు సంబంధించినది (ఉదా. వేలిముద్ర వంటి బయోమెట్రిక్ లక్షణం). టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (దీనినే 2FA అని కూడా పిలుస్తారు) ఒక లావాదేవీని పూర్తి చేయడానికి రెండు విభిన్న అంశాల కలయిక ద్వారా - అంటే వినియోగదారు వద్ద ఉన్నది మరియు వినియోగదారుకు తెలిసినది ఉపయోగించి వినియోగదారుల గుర్తింపును అందిస్తుంది. అథరైజేషన్/అధికారిక అనుమతి (Authorisation): చెల్లింపు సమాచారం చెల్లుబాటు అవుతుందని మరియు కస్టమర్ యొక్క క్రెడిట్ కార్డ్లో నిధులు అందుబాటులో ఉన్నాయని తెలియజేస్తూ, వ్యాపారి (merchant) యొక్క లావాదేవీ అథరైజేషన్ అభ్యర్థనకు కార్డ్ జారీ చేసిన బ్యాంక్ నుండి వచ్చే ప్రతిస్పందన. కార్డ్ నంబర్ (Card number): క్రెడిట్ కార్డ్ అసోసియేషన్ లేదా కార్డ్ జారీ చేసిన బ్యాంక్ ద్వారా కార్డ్కు కేటాయించబడిన సంఖ్య. క్రెడిట్ కార్డ్ చెల్లింపు చేయడానికి కస్టమర్ ఈ సమాచారాన్ని వ్యాపారికి అందించాలి, కానీ దీనిని మరెవరితోనూ పంచుకోకూడదు. అంకెల వరుస కార్డ్పై ముద్రించబడి ఉంటుంది. క్రెడిట్ కార్డ్ (Credit card): ఆర్థిక సంస్థ నుండి అన్సెక్యూర్డ్/సెక్యూర్డ్ క్రెడిట్ (రుణం) పొందడం ద్వారా ఉత్పత్తులు లేదా సేవలకు చెల్లింపులు చేయడానికి అనుమతించే కార్డ్. క్రెడిట్ పరిమితి (Credit limit): ఈ పదం ఒక ఆర్థిక సంస్థ కస్టమర్కు పొడిగించే గరిష్ట క్రెడిట్ మొత్తాన్ని సూచిస్తుంది. క్రెడిట్ కోరే దరఖాస్తుదారు ఇచ్చిన సమాచార విశ్లేషణ ఆధారంగా రుణ సంస్థ క్రెడిట్ కార్డ్పై క్రెడిట్ పరిమితిని పొడిగిస్తుంది. క్రెడిట్ పరిమితి కస్టమర్ యొక్క క్రెడిట్ స్కోర్లను మరియు భవిష్యత్తులో క్రెడిట్ పొందే వారి సామర్థ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. CVV: కార్డ్ వెరిఫికేషన్ వాల్యూ (Card Verification Value) అని అర్థం. ఇది కార్డ్పై ముద్రించబడిన 3-అంకెల సంఖ్య, ఇది చాలా ఆన్లైన్ లావాదేవీలను పూర్తి చేయడానికి తప్పనిసరి. ఈ వివరాలు గోప్యమైనవి మరియు వీటిని ఎవరితోనూ ఎప్పటికీ పంచుకోకూడదు. డెబిట్ కార్డ్ (Debit card): కార్డ్ హోల్డర్ యొక్క బ్యాంక్ ఖాతాలో అందుబాటులో ఉన్న నిధుల నుండి మినహాయించడం (కట్ చేయడం) ద్వారా ఉత్పత్తులు లేదా సేవలకు చెల్లింపులు చేయడానికి అనుమతించే కార్డ్. ఇ-కామర్స్ ప్లాట్ఫారమ్ (E-commerce platform): ఇది డిజిటల్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్ నెట్వర్క్ ద్వారా డిజిటల్ ఉత్పత్తులతో సహా వస్తువులు మరియు సేవల కొనుగోలు, అమ్మకాలను సాధ్యం చేసే ఒక ప్లాట్ఫారమ్/వెబ్సైట్. ఇఎమ్ఐ (EMI): దీని పూర్తి రూపం ఈక్వేటెడ్ మంత్లీ ఇన్స్టాల్మెంట్ (Equated Monthly Instalment). రుణం/క్రెడిట్ తీసుకున్న మొత్తం, వడ్డీతో సహా పూర్తిగా చెల్లించే వరకు రుణగ్రహీత తన రుణదాతకు (బ్యాంక్/NBFC వంటివి) ప్రతి నెలా చెల్లించాల్సిన స్థిరమైన నెలవారీ చెల్లింపు (ఇందులో అసలు మరియు వడ్డీ కలిసి ఉంటాయి). ఎన్క్రిప్షన్ (Encryption): సమాచారాన్ని రహస్యంగా ఉంచడం కోసం, ప్రాసెస్ అవుతున్న సమాచారాన్ని ఒక ఎలక్ట్రానిక్ కోడ్గా మార్చే ప్రక్రియ. ఎక్స్పైరీ డేట్ (Expiry date): ఒక కార్డ్, కాంట్రాక్ట్, ఒప్పందం, పత్రం మొదలైన వాటి చెల్లుబాటు ముగిసే తేదీ. ఇంకా గడువు ముగియని కార్డులు లేదా పత్రాలకు సంబంధించిన లావాదేవీలు మాత్రమే ఆమోదించబడతాయి. గేట్వే (Gateway): లావాదేవీల బేస్ మేనేజ్మెంట్, రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ మొదలైన సేవల ప్రాసెసింగ్ను రూట్ చేయడానికి మరియు సులభతరం చేయడానికి సాంకేతిక మౌలిక సదుపాయాలను అందించే ఒక మధ్యవర్తి. పేమెంట్ గేట్వేలు అనేవి నిధులను నేరుగా హ్యాండిల్ చేయడంలో ఎలాంటి ప్రమేయం లేకుండా, ఆన్లైన్ పేమెంట్ లావాదేవీల ప్రాసెసింగ్ను రూట్ చేయడానికి మరియు సులభతరం చేయడానికి సాంకేతిక మౌలిక సదుపాయాలను అందించే సంస్థలు. ఇమీడియట్ పేమెంట్ సర్వీసెస్ (IMPS): ఇది మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారా నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) అందించే తక్షణ అంతర్-బ్యాంక్ (interbank) ఎలక్ట్రానిక్ నిధుల బదిలీ సేవ (ఒక నిర్దిష్ట పరిమితి వరకు). కెవైసి (KYC): దీని పూర్తి రూపం నో యువర్ కస్టమర్ (Know Your Customer). ఇందులో ఆర్థిక సంస్థ ఒక కస్టమర్కు సంబంధించిన పత్రాలను సేకరించి, తగిన పరిశీలన (due diligence) చేయడం ద్వారా వారి గుర్తింపు, అర్హత మరియు వారితో సంబంధాన్ని కొనసాగించడంలో ఉన్న రిస్క్లను ధృవీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. మనీ మ్యూల్ (Money mule): మోసగాళ్ల చేతిలో మోసపోయి, దొంగిలించబడిన లేదా అక్రమ డబ్బును తమ బ్యాంక్ ఖాతా(ల) ద్వారా చేతులు మార్చడానికి (మనీ లాండరింగ్) గురయ్యే బాధితులను వివరించడానికి ఉపయోగించే పదం. మల్టీ-లెవల్ మార్కెటింగ్ (Multi-Level Marketing): ఒక సంస్థ తరపున వస్తువులు లేదా సేవలను విక్రయించే పద్ధతి. ఈ విధానంలో పాల్గొనేవారు తమ సొంత అమ్మకాలపైనే కాకుండా, తాము చేర్పించిన (recruited) ఇతర సభ్యులు చేసే అమ్మకాలపై కూడా కమీషన్ పొందుతారు. నేషనల్ ఆటోమేటెడ్ క్లియరింగ్ హౌస్ (NACH): ఇది నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) చేత నిర్వహించబడే ఒక కేంద్రీకృత ఎలక్ట్రానిక్ క్లియరింగ్ సర్వీస్ (ECS) వ్యవస్థ. నియర్ ఫీల్డ్ కమ్యూనికేషన్ (NFC): ఇది NFC సదుపాయం ఉన్న పరికరం నుండి సామర్థ్యం ఉన్న టెర్మినల్కు డేటాను బదిలీ చేయడానికి ఉపయోగించే ఒక కమ్యూనికేషన్ సాంకేతికత. NFC సాంకేతికతను ఉపయోగించి, స్మార్ట్ఫోన్/కార్డును NFC పరికరం దగ్గరగా ఉంచడం ద్వారా కాంటాక్ట్లెస్ (తాకకుండా) చెల్లింపులు చేయవచ్చు. నేషనల్ ఎలక్ట్రానిక్ ఫండ్ ట్రాన్స్ఫర్ (NEFT): ఇది ఆర్బిఐ (RBI) యాజమాన్యంలో మరియు దానిచే నిర్వహించబడే దేశవ్యాప్త కేంద్రీకృత చెల్లింపు వ్యవస్థ. ఇది భారతదేశంలోని బ్యాంకు ఖాతాదారులకు ఏవైనా రెండు NEFT సదుపాయం ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాల మధ్య నిధులను బదిలీ చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. OTP: వన్ టైమ్ పాస్వర్డ్ అనేది అథెంటికేషన్ (ధృవీకరణ) విధానంలో ఒక భాగం. ఇది ఖాతాదారునికి మాత్రమే తెలుస్తుంది మరియు ఆన్లైన్ లావాదేవీలు చేయడానికి తరచుగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది అత్యంత రహస్యమైనది (CONFIDENTIAL) మరియు దీనిని ఎవరితోనూ పంచుకోకూడదు. ఫిషింగ్ (Phishing): ఖాతాదారులను మోసం చేయడానికి బ్యాంక్ లేదా ఇ-వాలెట్ ప్రొవైడర్ నుండి వచ్చినట్లుగా సృష్టించే నకిలీ ఇమెయిల్లు మరియు / లేదా SMSలను ఇది సూచిస్తుంది. ఇవి రహస్య వివరాలను సేకరించడానికి లింక్లను కలిగి ఉంటాయి. పాయింట్ ఆఫ్ సేల్ డివైజ్ (POS) / యాక్సెప్టెన్స్ డివైజ్ (mPOS): ఇది వ్యాపార సంస్థలలో ఏర్పాటు చేసిన ఏదైనా పరికరం / టెర్మినల్ / మిషన్ను సూచిస్తుంది. ఇది వ్యాపారులు పేమెంట్ కార్డ్ల (క్రెడిట్ కార్డ్లు, డెబిట్ కార్డ్లు, గిఫ్ట్ కార్డ్లు మొదలైనవి) ద్వారా చెల్లింపులను స్వీకరించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. క్విక్ రెస్పాన్స్ (QR) కోడ్: QR కోడ్ అనేది ఒక రకమైన ద్విమితీయ (టూ-డైమెన్షనల్) బార్ కోడ్. ఇది తెల్లటి బ్యాక్గ్రౌండ్పై చదరపు గ్రిడ్లో అమర్చబడిన నల్లటి చతురస్రాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ కోడ్లను చదవడానికి మరియు అర్థం చేసుకోవడానికి స్మార్ట్ఫోన్ కెమెరాల వంటి ఇమేజింగ్ పరికరాలను ఉపయోగించవచ్చు. QR కోడ్లో డబ్బు పొందే వ్యక్తి (payee) వివరాలు ఉంటాయి. ఖాతాదారుల ఖాతా నుండి డబ్బును డెబిట్ చేయడం ద్వారా పాయింట్-ఆఫ్-సేల్ వద్ద మొబైల్ చెల్లింపులను సులభతరం చేయడానికి ఇది ఉపయోగించబడుతుంది. రిమోట్ యాక్సెస్ (Remote Access): ఖాతాదారులను ప్రలోభపెట్టి వారి మొబైల్ ఫోన్ / కంప్యూటర్లో ఒక అప్లికేషన్ను డౌన్లోడ్ చేసుకునేలా చేయడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. ఈ అప్లికేషన్ సదరు ఖాతాదారుని పరికరంలోని మొత్తం డేటాను యాక్సెస్ చేయగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. UPI: యూనిఫైడ్ పేమెంట్ ఇంటర్ఫేస్ (Unified Payment Interface) అనేది ఒక బ్యాంక్ / వాలెట్ ఖాతా నుండి మరొక ఖాతాకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉన్న మొబైల్ ఫోన్ ద్వారా డబ్బును బదిలీ చేయడానికి అనుమతించే ఒక ప్లాట్ఫారమ్. ఒక వినియోగదారు బ్యాంక్తో UPI కోసం నమోదు చేసుకున్న తర్వాత, ఒక ప్రత్యేకమైన వర్చువల్ ఐడెంటిఫైయర్ (virtual identifier) సృష్టించబడుతుంది మరియు చెల్లింపును ప్రారంభించడానికి వినియోగదారు మొబైల్ ఫోన్కు మ్యాప్ చేయబడుతుంది. ఇది UPI-PIN రూపంలో ప్రమాణీకరణను (authentication) ఉపయోగిస్తుంది, ఇది అత్యంత రహస్యమైనది (CONFIDENTIAL) మరియు దీనిని ఎవరితోనూ పంచుకోకూడదు. విషింగ్ (Vishing): కేవైసీ (KYC) అప్డేట్, అకౌంట్ / సిమ్ కార్డ్ అన్బ్లాక్ చేయడం, డెబిట్ అయిన మొత్తాన్ని తిరిగి జమ చేయడం వంటి నెపంతో వినియోగదారులను లోబరుచుకుని, వారి రహస్య వివరాలను పంచుకునేలా చేయడానికి బ్యాంక్ / నాన్-బ్యాంక్ ఇ-వాలెట్ ప్రొవైడర్లు / టెలికాం సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల నుండి మాట్లాడుతున్నట్లు నటిస్తూ చేసే ఫోన్ కాల్స్ను ఇది సూచిస్తుంది. వాలెట్ (Wallet): వాలెట్ అనేది ఒక ఖాతా లాంటిది, దీనిలో నిల్వ ఉంచిన డబ్బు ద్వారా వస్తువులు మరియు సేవలను కొనుగోలు చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు. వాలెట్ అనేది వర్చువల్ (ఉదాహరణకు మొబైల్ వాలెట్) లేదా ఫిజికల్ (ప్రీపెయిడ్ కార్డ్లు) రూపంలో ఉండవచ్చు. ఆధారం: భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్